Cyd Ynni the guide 5 – upgrading your lighting

Posted on by

English below

Mae’r ynni sydd ei angen ar gyfer y goleuadau yn eich tŷ yn cyfrif am ryw 20% o’ch bil trydan ac yn costio, o bosib, dros £100 y flwyddyn i chi.

Gall uwchraddio i oleuadau Deuod Allyrru Golau (LED) dorri dros 80% oddi ar gostau goleuo eich cartref (os byddwch yn newid o’r bylbiau lleiaf effeithlon i LED) a byddwch yn debygol o arbed rhai cannoedd o bunnau yn ystod oes eich bylbiau golau newydd.

Mae bylbiau LED da hefyd yn rhoi golau o ansawdd da iawn ac yn para’n hwy o lawer na mathau eraill o fylbiau, fel na fyddwch yn gorfod poeni am brynu rhai newydd am hyd at 20 mlynedd.   

Pa rai o’r bylbiau ddylwn i eu newid?

Gallech newid pob bwlb yn y tŷ ond os byddai’n well gennych wneud pethau’n raddol yna newidiwch y goleuadau rydych yn eu defnyddio fwyaf yn gyntaf – fel y gegin, yr ystafell fyw a’r cyntedd.  

Yna byddwch yn gwneud mwy o arbedion wrth i chi uwchraddio’r bylbiau hynny nad ydych ond yn eu defnyddio am ychydig oriau mewn wythnos – fel y garej.  

Pa ddewisiadau sydd?

Rhywbeth yn perthyn i’r gorffennol yw’r bylbiau hynny oedd yn effeithlon o ran defnyddio ynni ond yn rhoi rhyw lygedyn o olau tila.  

Mae’n bosibl prynu bylbiau golau halogen ‘eco’ ond ni fydd y rhain ond yn lleihau eich defnydd o ynni o ryw 25% (os newidiwch o’r bylbiau lleiaf effeithlon), ac ni allwch ddisgwyl iddynt bara’n hwy na bylbiau golau arferol. Yn ogystal, mae’n bosibl cael bylbiau fflwroleuadau cryno (CFL) sydd hefyd yn defnyddio llawer llai o ynni na bylbiau cyffredin, ond nid yw’r rhain yn para’n hirach. Weithiau hefyd bydd y golau o ansawdd gwael.

Rydym yn argymell y dylech uwchraddio i fylbiau golau LED (Deuod Allyrru Golau). Er eu bod yn dal i fod ychydig yn ddrutach na rhai mathau eraill, byddwch yn cael eich arian yn ôl, a mwy, dros gyfnod o amser oherwydd y byddwch yn arbed cymaint o drydan. Nid yn unig fe fydd bylbiau LED yn arbed llawer mwy o ynni ond byddant yn para llawer hwy cyn y bydd angen rhai newydd yn eu lle. Felly byddwch yn arbed arian gan na fydd angen rhai newydd yn aml iawn a byddwch yn arbed y drafferth o newid bylbiau.  

Dylai bwlb golau LED o ansawdd da bara am o leiaf 25,000 awr, o’i gymharu â bwlb gwynias arferol sydd yn para tua 1,000 o oriau. Os caiff ei ddefnyddio am 6 awr y dydd ar gyfartaledd, dylai bylbiau LED weithio am dros 10 mlynedd. Mae gwarant ar y rhan fwyaf o fylbiau sy’n golygu y gallwch gael eich arian yn ôl neu fwlb arall yn ei le os bydd yn stopio gweithio cyn rhyw amser penodol.  

Cael y bwlb LED iawn

Mae archfarchnadoedd a siopau crefftau’r cartref yn dechrau cadw dewis da o fylbiau LED. At hynny, mae nifer o wefannau yn arbenigo mewn gwerthu bylbiau LED; dyna lle cewch chi’r dewis ehangaf o fylbiau, fel rheol.

Pan fyddwch chi’n prynu bylbiau LED, mae nifer o bethau y dylech eu hystyried er mwyn bod yn siŵr eich bod yn prynu’r bwlb iawn.

Un sy’n ffitio

Mae sawl ffitiad gwahanol ar gyfer gwahanol fylbiau, rhai yn sgriwio i mewn ac eraill yn clicio i’w lle. Y peth hawsaf yw dod â’ch hen fwlb gyda chi i’r siop er mwyn dewis un yr un fath. Os byddwch yn archebu ar-lein, edrychwch yma (ar gael yn Saesneg yn unig) i weld lluniau sy’n dangos pa ffitiadau sydd ar gael.

Mae’n werth ystyried maint eich bwlb newydd hefyd oherwydd mae’n bosibl y bydd yn dewach neu’n hirach na’r un o’r blaen a bydd angen iddo ffitio oddi mewn i’ch cysgod lamp.  

Pa mor llachar

Rydym wedi arfer dewis ein bylbiau trwy edrych sawl Watt (W) y maent yn eu defnyddio. Er enghraifft, bwlb 60W ar gyfer y gegin neu fwlb 20W ar gyfer lamp wrth y gwely.  

Watedd isel iawn sydd gan fylbiau LED ac mae hynny’n beth da oherwydd mae’n golygu eu bod yn defnyddio llawer iawn llai o drydan. Ond mae’n golygu na fedrwch eu cymharu â’ch hen fylbiau os oes arnoch chi eisiau gwybod pa mor llachar fyddan nhw.  

Y ffordd newydd o ddisgrifio pa mor llachar yw golau bwlb yw trwy sôn am sawl Lumen sydd ganddo. Gallwch ddefnyddio hyn er mwyn cymharu gwahanol fathau o fylbiau, sydd â watedd gwahanol, a gwybod pa mor llachar fyddan nhw. Ac i wneud pethau’n haws, bydd pob bwlb LED da yn dangos ar y pecyn yn lle pa watedd o hen fwlb y’i bwriadwyd.    

Er enghraifft, efallai fod y bwlb yn eich cegin ar hyn o bryd yn fwlb gwynias 75W sydd yn cynhyrchu 900 lumen. Yn ei le gallech osod golau LED sydd hefyd yn cynhyrchu 900 lumen ond na fydd ond yn defnyddio 10-13W. Felly byddwch yn cael golau sydd yr un mor llachar ond sy’n defnyddio llai o watiau, fel eich bod yn defnyddio llai o drydan.

Pa liw?

Mae’r lliw a gewch gyda bwlb golau yn gwneud gwahaniaeth mawr. Os meddyliwch am gannwyll, golau melyn, cynnes fyddwch chi’n ei gael, ond mae rhai goleuadau eraill yn fwy oer a glas – fel coridor mewn ysbyty! “Tymheredd golau” y sonnir amdano weithiau a byddai’r rhan fwyaf o oleuadau LED yn “wyn cynnes” neu “wyn oer”. Gellir defnyddio graddfa Kelvin hefyd i ddisgrifio tymheredd lliw y golau – mae’r golau’n gynhesach yn is i lawr ar y raddfa ac yn oerach yn uwch i fyny. Er enghraifft…  

  • Gallech brynu sbotoleuadau gwyn oer sydd â thymheredd lliw o 4000 Kelvin. Maent yn creu golau gwyn clir gyda gwawr las, a fyddai’n gweddu i’ch ystafell ymolchi a’ch cegin, efallai.
  • Gallech brynu bylbiau golau gwyn cynnes sydd â thymheredd lliw o 2700 Kelvin. Maent yn creu golau melyn, cynnes, fyddai’n edrych yn dda yn eich llofftydd a’ch ystafell fyw.

Peidiwch â phoeni – bydd llawer o fylbiau LED yn cynnwys yr wybodaeth yma ar y pecyn ac yn rhoi siart lliw i’ch helpu.

Yr ongl baladr

Mae goleuadau LED yn cael eu cynllunio i daflunio golau dros bellter penodol, felly os oes arnoch eisiau bwlb ar gyfer y prif ffitiad yn eich ystafell fyw, dylech brynu un sydd â phaladr mawr sy’n gwasgaru’r golau (tua 330 gradd).

Os byddwch yn prynu sbotoleuadau ar gyfer eich cegin, ni fydd arnoch angen ongl baladr mor fawr ond mae’n werth ystyried pa ongl fyddai’n rhoi’r math o olau yr ydych yn ei hoffi ar gownter y gegin. Mae’n dibynnu lle mae’r goleuadau ond fel bras amcan, byddai 40-70 gradd yn debygol o fod yn addas.  

Ansawdd ac unffurfiaeth lliwiau

Byddwch hefyd yn cael mynegai dangos lliw (CRI) gyda bylbiau LED, sydd yn effeithio ar sut y bydd lliwiau’n edrych o dan y golau. Os prynwch frandiau adnabyddus, ni fydd angen ichi boeni am hyn fel rheol ond os ydych yn ansicr yna gofalwch fod gan y bwlb CRI o 85 neu fwy (allan o 100). Os nad yw’r gwneuthurwr yn gallu dweud beth yw’r CRI, neu os yw’n llai nag 80, mae’n beryg eu bod yn torri corneli!

Defnyddio eich switsh pylu

Mae digonedd o fylbiau LED i’w cael sydd yn gweithio gyda switsh pylu ond bydd yn rhaid ichi ofalu bod y bwlb yn gweddu i’r math o switsh pylu sydd gennych chi. Y peth gorau yw gofyn am gyngor gan y siop neu’r wefan wrth brynu bwlb er mwyn cael y cyfuniad iawn. Ambell dro gall eich switsh pylu eich rhwystro rhag arbed ynni gyda’r bwlb LED, felly mae’n werth mynd i drafferth er mwyn cael hyn yn iawn.

Rhoi cynnig ar un i ddechrau!

Mae llawer o wahanol fylbiau i’w cael a llawer i’w ddysgu. Ein cyngor ni yw dechrau trwy roi cynnig ar un neu ddau o fylbiau gwahanol mewn ystafell neu ddwy yn y tŷ er mwyn bod yn siŵr eich bod wedi cael un digon llachar ond heb fod yn rhy lachar, gyda’r lliw golau a’r ffitiad cywir, ac ati.

Cadwch eich derbynebau a’r pecynnau ac wedyn, os nad ydych yn hapus, os cewch “fwlb gwael” neu os prynwch y ffitiad anghywir, dylech allu anfon y bwlb yn ôl a chael un arall yn ei le neu gael eich arian yn ôl.  

Fel gyda phopeth y byddwch yn ei brynu, mae’n syniad da cadw at frandiau a siopau adnabyddus. Mae gan lawer o wefannau sy’n gwerthu bylbiau LED bolisi o adael i gwsmeriaid ddychwelyd nwyddau heb unrhyw gwestiynau ac mae digon o bobl yn adolygu’r nwyddau mewn adolygiadau ar-lein, y gallwch ddysgu ganddynt. 

Ac yn olaf…
Mae bylbiau LED yn dechnoleg wych ac mae llawer o bobl eisoes wedi newid yr holl fylbiau yn eu cartref, gan arbed cryn lawer o arian. Mae llawer o adeiladau a thirnodau enwog hefyd wedi “gweld y goleuni” gan gynnwys Tower Bridge (Saesneg yn unig) a Chanolfan Mileniwm Cymru!

Upgrading your lights to LEDs

Powering the lights in your house makes up about 20% of your electricity bill, potentially costing you over £100 a year.Upgrading to LED lighting, can cut your lighting costs by over 80% (when switching from the most inefficient bulbs), with likely savings of several hundred pounds over the lifetime of your new bulbs.
Good LED bulbs also provide high quality light and last a lot longer than other types of bulbs so you don’t have to worry about replacing them for up to 20 years.  

Which bulbs should I change?
You could switch all the bulbs in your house but if you want to start smaller then your first priority should be the lights you use the most – like the kitchen, living room and hallways.

Savings will add up quicker than when you upgrade bulbs you only use a few hours a week – like the garage.

What are the different options?
Things have come a long way since energy efficient lighting meant a flickering dull light.  

You can buy ‘eco’ halogen light bulbs, but these will only reduce energy use by around 25% (when switching from the most inefficient bulbs), and you shouldn’t expect them to work for longer than a normal light bulb. There are also Compact Fluorescent Light Bulbs (CFL) which also use a lot less energy than normal bulbs but don’t last any longer, and can have poor light quality.

We recommend that that you upgrade to LED (Light Emitting Diode) lightbulbs. Although they are still a little more expensive than some of the other options, you’ll more than make your money back in the electricity saved over time. Not only do LEDs offer much bigger energy savings, they will last a lot longer before they need to be replaced. Saving you money because you don’t have to replace them very often and avoiding the hassle of changing them.

A good quality LED light bulb should last for at least 25,000 hours, compared with a normal incandescent bulb which lasts about 1,000 hours.  With an average use of 6 hours a day, that should mean that LED’s work for more than 10 years. Most bulbs come with guarantees so if they stop working before a certain time you can get a refund or replacement.

Getting the right LED bulb
Supermarkets and DIY stores are starting to stock a wide range of LED bulbs. There are also a range of websites now specialising in selling LED’s, and these usually offer the best range and choice of bulbs.

When you go shopping for LED’s there are a few different things to consider to make sure you get the right bulb.

Fitting
There are different types of fittings for different bulbs, some screw in while others click into place. The easiest thing to do is bring your old bulb to the shop so you can match it up to the one you are buying. If you’re ordering online then see here (in English only) for a picture guide to the type of fitting you’ll need.

It’s also worth checking the size of your new bulb as it may be fatter or longer than before and it needs to fit into your lamp shade.  

Brightness
We’re used to choosing our bulbs based on the number of Watts (W) they use, for example a 60W bulb for your kitchen or a 20W bulb for a bedside lamp.  

LED bulbs have very low wattages, which is a good thing because it means they are using much, much less electricity, but it means you can’t compare them against your old bulbs for how bright they will be.

The new way of describing brightness is by Lumens. You can use this to compare brightness levels between different types of bulbs with different wattages. And to make it easier all good LED bulbs will tell you on the package what the Wattage of the old style bulbs they are designed to replace is.   

For example the bulb in your kitchen right now might be a 75W incandescent producing 900 lumens. You could replace that with a LED light also producing 900 lumens that will only use 10-13W. So you get the same brightness level for fewer Watts, with less electricity being used.

Colour
The colour of the light that bulbs generate makes a big difference. If you think of a candle, it creates a warm yellow light, while other lights have colder blue effect – think hospital corridors! This is often described as the “colour temperature” and most LEDs will be described as either “warm white” or “cool white”. There is also a scale called Kelvins which describe the colour temperature of the light – lower numbers are warmer – higher numbers are colder. For example…

  • You could buy cool white spotlights with a colour temperature of 4000 Kelvins. They create a clear white light with a hint of blue, which might be suitable in your bathroom and kitchen.
  • You could buy warm white lightbulbs with a colour temperature of 2700 Kelvins. They create a warm yellow light that looks good in your bedrooms and living room.

Don’t worry – lots of LED will have this information on the package with a colour chart to help you.

Beam angle
LED lights are designed to project light over a certain area, so make sure if you need a bulb for the main fitting in your living room you get one with a large beam that spreads the light out (anything around 330 degrees).

If you’re buying spotlights for your kitchen then you won’t need such a big beam angle but it’s worth checking which angle would give you the illumination you like on the kitchen counter. It depends how your lights are arranged but 40-70 degrees is a good guideline.  

Colour quality and uniformity
LED bulbs also come with a colour rendering index (CRI) which effects how colours will look under the light. Generally sticking to well-known brands means you won’t have to worry about this one but if you’re worried then check that the bulb has a CRI of 85 or more (out of 100). If a manufacturer can’t quote a CRI or it’s less than 80, they are probably cutting corners!

Dimming compatibility
Lots of LED bulbs work with dimmers but you’ll need to match up the bulb with the type of dimmer you have. We recommend that you get advice from the shop or website you’re buying from to get the right combination. In some cases your dimmer switch can cancel out the energy savings that the LED should give you, so it’s worth taking the time to get this right.  

Try one out first!
There are lots of different bulbs out there and a lot of information to take on board. We recommend starting by trying a couple of different bulbs in a few rooms of your house to check you’ve got the right brightness, light colour, fitting etc.

Keep your receipts and the packaging then if you’re not happy, you get a “bad bulb” or you’ve got the wrong fitting, you should be able to send them back for a refund or replacement.

As with anything you buy, sticking to well-known brands and shops will help. Lots of the websites selling LED’s have “no quibble” returns policies and there plenty of online reviews that you can learn from. 

Finally…
LED’s are a brilliant technology and many people have already switched all the bulbs in their house and are saving significant amounts of money. Lots of famous landmarks and buildings have also “seen the light”, including Tower Bridge (in English only) and the Wales Millennium Centre