Cyd Ynni – the guide -2

Cyd Ynni y llawlyfr -2 /the guide -2

Eich siâr chi o’r trydan a gynhyrchir

English below

Ynglŷn â hydro Afon Berthan

Mae Afon Berthan i’r de o Fethesda, ac mae hi’n llifo i lawr y bryn ac yn cwrdd â’r A5 yn Nhyn y Maes. Mae cored fach wrthi’n cael ei chodi’n uchel yn y mynydd, a bydd rhywfaint o ddŵr yn cael ei sianelu i lawr 500m o bibell at ystafell dyrbin fechan bren lle bydd y trydan yn cael ei gynhyrchu. 

Mae llif cyson o ddŵr yn y nant, a hynny ddydd a nos drwy gydol y flwyddyn. Mae hyn yn golygu y dylai’r hydro fod yn cynhyrchu trydan, a mwy pan fydd hi wedi bod yn bwrw glaw a llai pan fydd hi’n sych, heblaw am ambell ddiwrnod pan fydd gwaith cynnal a chadw neu gyfnod sych yn ystod yr haf. Pan fo’r hydro’n rhedeg ar ei orau, bydd yn cynhyrchu 100 cilowat-awr bob awr – sy’n ddigon í ferwi’r tegell ar gyfer 3600 o baneidiau.

Byddwch chi’n gallu edrych ar wefan i gadw golwg ar gynhyrchiant yr hydro. Ac os byddwch chi’n talu sylw i faint o law sydd wedi bod, mi fyddwch, gydag ychydig o ymarfer, yn gallu dyfalu’n eitha’ da faint o drydan sy’n cael ei gynhyrchu. 

Bydd swm y trydan a gynhyrchir gan yr hydro’n cael ei fesur fesul hanner awr, ac yn union fel eich mesurydd clyfar byddwch yn gallu mesur faint o drydan rydych chi’n ei ddefnyddio bob hanner awr.

Dyma rai enghreifftiau (syml) i ddangos sut y gallai eich siâr o gynhyrchiant yr hydro fod ar wahanol adegau.

Enghraifft 1 – Dim ond rhai o’r aelwydydd Cyd Ynni – Ynni Lleol sy’n defnyddio’u peiriannau trydan ac mae’r hydro’n cynhyrchu llawer o drydan, felly mae eich siâr chi ar ei fwyaf.

Rhwng 2am a 2.30, rydych chi’n un o’r 50 o aelwydydd Cyd Ynni – Ynni Lleol sydd wedi gosod eu peiriannau golchi llestri i redeg yn ystod y nos. Mae’r 50 o aelwydydd eraill yn cysgu ac mae eu goleuadau a’u peiriannau wedi diffodd. Mae’r hydro’n cynhyrchu 50 cilowat-awr yn ystod yr amser yma, ac mae hwnnw’n cael ei rannu’n gyfartal rhwng y 50 tŷ sy’n rhedeg eu peiriannau golchi llestri a’ch siâr chi ydy 1 cilowat-awr.

Enghraifft 2 – Dim ond rhai o’r aelwydydd Cyd Ynni – Ynni Lleol sy’n defnyddio’u peiriannau ond dydy’r hydro ddim yn cynhyrchu cymaint o drydan, felly mae eich siâr chi’n llai.

Rhwng 2am a 2.30, rydych chi’n un o’r aelwydydd Cyd Ynni – Ynni Lleol sydd wedi gosod eu peiriannau golchi llestri i redeg yn ystod y nos. Mae’r 50 o aelwydydd eraill yn cysgu ac mae eu goleuadau a’u peiriannau wedi diffodd. Dydy hi ddim wedi bwrw glaw gymaint felly dim ond 25 cilowat-awr mae’r hydro’n ei gynhyrchu yn ystod yr amser yma, ac mae hwnnw’n cael ei rannu’n gyfartal rhwng y 50 tŷ sy’n rhedeg eu peiriannau golchi llestri. Nawr, eich siâr chi ydy 0.5 cilowat-awr.

Enghraifft 3 – Mae’r hydro’n cynhyrchu llawer o drydan ond mae’n cael ei rannu rhwng llawer o gartrefi Cyd Ynni – Ynni Lleol, felly mae eich siâr chi’n llai – dydy hi ddim yn amser da i redeg y peiriant golchi llestri.

Mae hi’n nos Wener rhwng 5.30pm a 6pm ac rydych chi, a’r rhan fwyaf o’r aelwydydd Cyd Ynni – Ynni Lleol eraill, gartref yn defnyddio trydan i goginio swper a gwylio’r teledu. Mae’r hydro’n cynhyrchu 50 cilowat-awr yn ystod yr amser yma, ac mae hwnnw’n cael ei rannu rhwng 100 o gartrefi sy’n coginio a cyn gwylio’r teledu. Eich siâr chi ydy 0.5 cilowat-awr. Felly, dydy hi ddim yn amser da i redeg y peiriant golchi llestri.

Mae faint o drydan a ddefnyddir gan aelwydydd yn fwy cymhleth nag yn yr enghreifftiau uchod. Er enghraifft, bydd eich peiriant golchi llestri’n defnyddio mwy neu lai o ynni gan ddibynnu ar y model a’r gosodiadau, a bydd aelwydydd lle mae’r goleuadau a’r peiriannau wedi diffodd yn dal i ddefnyddio mymryn o drydan, e.e. i gadw’r oergell yn oer. Ond gall yr enghreifftiau yma roi syniad ichi o’r modd y gallai eich siâr o’r trydan a gynhyrchir fod yn wahanol ar wahanol adegau.
Caiff yr holl gyfrifiadau eu gwneud yn awtomatig, a byddwch yn cael adroddiad misol ynglŷn â sut mae eich defnydd o drydan wedi cyfateb i siâr o’r hydro. Byddwch hefyd yn gallu gweld hynny ar wefan neu ‘ap’ unrhyw bryd i gael yr wybodaeth ddiweddaraf.
Bydd yr holl drydan a ddefnyddiwch, ac sy’n cyfateb i’ch siâr o gynhyrchiant yr hydro, yn costio 7c am bob cilowat-awr ichi, sef tua hanner y pris rydych chi’n debygol o fod yn ei dalu nawr.
Edrychwch ar ein hesboniad yma i weld sut bydd eich defnydd o drydan yn gymysgedd o’ch siâr o’r hydro ac o drydan ychwanegol a brynir gan Cooperative Energy.

Pryd gallai eich siâr chi fod yn fwy – sef yn amser da i redeg peiriannau golchi llestri a dillad, ac ati?
1) Ar adegau llai prysur, fel yn ystod y nos ac amser cinio pan fydd llai o aelwydydd yn defnyddio trydan.
2) Pan fydd hi wedi bod yn bwrw glaw a’r hydro’n cynhyrchu llawer o drydan.
Pryd gallai eich siâr chi fod yn llai?
1) Ar adegau prysur pan fydd aelwydydd yn defnyddio mwy o drydan, fel amser te ac amser brecwast.
2) Pan nad ydy hi wedi bod yn bwrw glaw ers tro a’r hydro heb fod yn cynhyrchu cymaint o drydan.

Your share of the electricity generated

About the Afon Berthan hydro

The Afon Berthan is south of Bethesda, running down the hill and meeting the A5 at Tyn y Maes. A small weir is being built high up the mountain, and some water will be channelled down 500m of pipe to a small timber turbine room where the electricity will be generated.

The stream has a steady flow of water, night and day, all year round. This means that, aside from a few days for maintenance or if we have a dry patch in the summer, the hydro should be generating electricity, producing more when it’s been raining and less when it’s dry. When the hydro is running at full capacity it will generate 100kWh each hour – enough to boil the kettle for 3600 cups of tea.

You’ll be able to keep track of the hydro’s generation on a website. And if you keep an eye on how much it’s been raining and with a bit of practice, you’ll be able to take a good guess at how much electricity is being generated.

The amount of electricity the hydro is generating will be measured in half hour chunks, just like your smart meter will measure how much electricity you are using each half hour.

Here are a few (simplified) examples of what your share of the hydro generation might be at different times:

Example 1- Only some of the Cyd Ynni – Ynni Lleol households are using their appliances and the hydro is generating lots of electricity, so your share is at its largest.

Between 2am and 2:30am, you are one of 50 Cyd Ynni – Ynni Lleol households who have programmed the dishwasher to run overnight. The other 50 households are asleep with their lights and appliances off. The hydro generates 50kWh during this time, which is shared out equally between the 50 houses running their dishwashers and your share is 1kWh.

Example 2 – Only some of the Cyd Ynni – Ynni Lleol households are using their appliances but the hydro isn’t generating as much electricity, so your share is smaller.

Between 2am and 2:30am, you are one of 50 of 100 Cyd Ynni – Ynni Lleol households who have set the dishwasher to run overnight. The other 50 households are asleep with their lights and appliances off. It hasn’t rained much so the hydro only generates 25kWh during this time, which is shared out equally between the 50 houses running their dishwashers and this time your share is 0.5kWh

Example 3 The hydro is generating a lot of electricity but it’s being shared between lots of the Cyd Ynni – Ynni Lleol households, so you share is smaller – not a good time to run the dishwasher.
It’s Friday evening between 5:30pm and 6pm, and you and most of the other Cyd Ynni – Ynni Lleol households are at home, using electricity to cook dinner and watch TV. The hydro generates 50 kWh during this time, which is shared between 100 households cooking and watching TV and your share is 0.5kWh. So it’s not a good time to run the dishwasher.

Household electricity use is more complicated than in the examples above, for example your dishwasher will use more or less energy depending on the model and settings and households where the lights and appliance are off will still use a little bit of electricity e.g. to keep the fridge cold, but these situations can give you an idea of how your share of the electricity being generated might change at different times.

All the calculations will be done automatically and you will get a monthly report on how much of your electricity use has been matched to a share of the hydro. You’ll also be able to check on a website or app at any time for up to date information.

All the electricity that you use that is matched to your share of the hydro’s generation will cost you 7p per kWh, which is likely to be around half the price you currently pay.

Have a look at our explanation here to see how your electricity use will be a mixture of your share of the hydro and extra electricity bought from Cooperative Energy.

 

When might your share be bigger – a good time to run dishwashers, washing machines etc.?
1) At off peak times like overnight and lunchtime when fewer households are using less electricity.

2) When it’s been raining and the hydro is generating lots of electricity.

When might your share be smaller?
1) At peak times when more households are using more electricity, like tea time and at breakfast.

2) When it hasn’t rained for a while and the hydro isn’t generating as much electricity.