Energy Local The Guide 2 – your share of local electricity -CY

Y llawlyfr -2

English here

Back

Eich siâr chi o’r trydan a gynhyrchir

​Byddwn yn defnyddio hydro Afon Berthan sy’n rhan o Glwb Ynni Lleol Bethesda fel enghraifft. Yn eich Clwb chi, efallai bod y trydan yn dod o gynllun ynni haul, gwynt neu dreulio anaerobig. Yr un ydi’r egwyddor: bydd rhaid i chi edrych os ydi hi’n heulog neu’r gwynt yn chwythu​, neu ddefnyddio’r dangosfwrdd ynni ar-lein.

Mae Afon Berthan i’r de o Fethesda, ac mae hi’n llifo i lawr y bryn ac yn cwrdd â’r A5 yn Nhyn y Maes. Mae cored fach wrthi’n cael ei chodi’n uchel yn y mynydd, a bydd rhywfaint o ddŵr yn cael ei sianelu i lawr 500m o bibell at ystafell dyrbin fechan bren lle bydd y trydan yn cael ei gynhyrchu. 

Mae llif cyson o ddŵr yn y nant, a hynny ddydd a nos drwy gydol y flwyddyn. Mae hyn yn golygu y dylai’r hydro fod yn cynhyrchu trydan, a mwy pan fydd hi wedi bod yn bwrw glaw a llai pan fydd hi’n sych, heblaw am ambell ddiwrnod pan fydd gwaith cynnal a chadw neu gyfnod sych yn ystod yr haf. Pan fo’r hydro’n rhedeg ar ei orau, bydd yn cynhyrchu 100 cilowat-awr bob awr – sy’n ddigon í ferwi’r tegell ar gyfer 3600 o baneidiau.

Byddwch chi’n gallu edrych ar wefan (yr Dangosfwrdd Ynni) i gadw golwg ar gynhyrchiant yr hydro. Ac os byddwch chi’n talu sylw i faint o law sydd wedi bod, mi fyddwch, gydag ychydig o ymarfer, yn gallu dyfalu’n eitha’ da faint o drydan sy’n cael ei  gynhyrchu. 

Bydd swm y trydan a gynhyrchir gan yr hydro’n cael ei fesur fesul hanner awr, ac yn union fel eich mesurydd clyfar byddwch yn gallu mesur faint o drydan rydych chi’n ei ddefnyddio bob hanner awr.

Dyma rai enghreifftiau (syml) i ddangos sut y gallai eich siâr o gynhyrchiant yr hydro fod ar wahanol adegau.

Enghraifft 1 – Dim ond rhai o’r aelwydydd Cyd Ynni – Ynni Lleol sy’n defnyddio’u peiriannau trydan ac mae’r hydro’n cynhyrchu llawer o drydan, felly mae eich siâr chi ar ei fwyaf.

Rhwng 2am a 2.30, rydych chi’n un o’r 50 o aelwydydd Cyd Ynni – Ynni Lleol sydd wedi gosod eu peiriannau golchi llestri i redeg yn ystod y nos. Mae’r 50 o aelwydydd eraill yn cysgu ac mae eu goleuadau a’u peiriannau wedi diffodd. Mae’r hydro’n cynhyrchu 50 cilowat-awr yn ystod yr amser yma, ac mae hwnnw’n cael ei rannu’n gyfartal rhwng y 50 tŷ sy’n rhedeg eu peiriannau golchi llestri a’ch siâr chi ydy 1 cilowat-awr.

Enghraifft 2 – Dim ond rhai o’r aelwydydd Cyd Ynni – Ynni Lleol sy’n defnyddio’u peiriannau ond dydy’r hydro ddim yn cynhyrchu cymaint o drydan, felly mae eich siâr chi’n llai.

Rhwng 2am a 2.30, rydych chi’n un o’r aelwydydd Cyd Ynni – Ynni Lleol sydd wedi gosod eu peiriannau golchi llestri i redeg yn ystod y nos. Mae’r 50 o aelwydydd eraill yn cysgu ac mae eu goleuadau a’u peiriannau wedi diffodd. Dydy hi ddim wedi bwrw glaw gymaint felly dim ond 25 cilowat-awr mae’r hydro’n ei gynhyrchu yn ystod yr amser yma, ac mae hwnnw’n cael ei rannu’n gyfartal rhwng y 50 tŷ sy’n rhedeg eu peiriannau golchi llestri. Nawr, eich siâr chi ydy 0.5 cilowat-awr.

Enghraifft 3 – Mae’r hydro’n cynhyrchu llawer o drydan ond mae’n cael ei rannu rhwng llawer o gartrefi Cyd Ynni – Ynni Lleol, felly mae eich siâr chi’n llai – dydy hi ddim yn amser da i redeg y peiriant golchi llestri.

Mae hi’n nos Wener rhwng 5.30pm a 6pm ac rydych chi, a’r rhan fwyaf o’r aelwydydd Cyd Ynni – Ynni Lleol eraill, gartref yn defnyddio trydan i goginio swper a gwylio’r teledu. Mae’r hydro’n cynhyrchu 50 cilowat-awr yn ystod yr amser yma, ac mae hwnnw’n cael ei rannu rhwng 100 o gartrefi sy’n coginio a cyn gwylio’r teledu. Eich siâr chi ydy 0.5 cilowat-awr. Felly, dydy hi ddim yn amser da i redeg y peiriant golchi llestri hefyd.

Mae faint o drydan a ddefnyddir gan aelwydydd yn fwy cymhleth nag yn yr enghreifftiau uchod. Er enghraifft, bydd eich peiriant golchi llestri’n defnyddio mwy neu lai o ynni gan ddibynnu ar y model a’r gosodiadau, a bydd aelwydydd lle mae’r goleuadau a’r peiriannau wedi diffodd yn dal i ddefnyddio mymryn o drydan, e.e. i gadw’r oergell yn oer. Ond gall yr enghreifftiau yma roi syniad ichi o’r modd y gallai eich siâr o’r trydan a gynhyrchir fod yn wahanol ar wahanol adegau.
Caiff yr holl gyfrifiadau eu gwneud yn awtomatig, a byddwch yn cael adroddiad misol ynglŷn â sut mae eich defnydd o drydan wedi cyfateb i siâr o’r hydro. Byddwch hefyd yn gallu gweld hynny ar wefan neu ‘ap’ unrhyw bryd i gael yr wybodaeth ddiweddaraf.
Bydd yr holl drydan a ddefnyddiwch, ac sy’n cyfateb i’ch siâr o gynhyrchiant yr hydro, yn costio, er enghraifft, 8.5c am bob cilowat-awr ichi, sef tua hanner y pris rydych chi’n debygol o fod yn ei dalu nawr.
Edrychwch ar ein hesboniad yma i weld sut bydd eich defnydd o drydan yn gymysgedd o’ch siâr o’r hydro ac o drydan ychwanegol a brynir gan Cooperative Energy.

Pryd gallai eich siâr chi fod yn fwy – sef yn amser da i redeg peiriannau golchi llestri a dillad, ac ati?
1) Ar adegau llai prysur, fel yn ystod y nos ac amser cinio pan fydd llai o aelwydydd yn defnyddio trydan.
2) Pan fydd hi wedi bod yn bwrw glaw a’r hydro’n cynhyrchu llawer o drydan.
Pryd gallai eich siâr chi fod yn llai?
1) Ar adegau prysur pan fydd aelwydydd yn defnyddio mwy o drydan, fel amser te ac amser brecwast.
2) Pan nad ydy hi wedi bod yn bwrw glaw ers tro a’r hydro heb fod yn cynhyrchu cymaint o drydan.